Consultant kiest in herkansing voor de vrachtwagen

Heel wat mensen lopen rond met het idee dat ze liever iets totaal anders zouden doen. Maar een glanzende carrière verruilen voor je droombaan vergt moed. Velen gaan eerst door een diep dal voordat ze alle zekerheden overboord gooien, zegt Jolet Plomp, arbeidspsycholoog en auteur van het onlangs verschenen boek Hoe werk werkt. Mensen die hun carrière radicaal omgooien, doen dat vaak na een bijzondere, vaak heftige, persoonlijke ervaring. Zo vragen veel mensen zich na een ernstige ziekte, burnout, scheiding of het overlijden van een naaste ineens af: 'wat wil ik met mijn leven doen?' Ik heb meegemaakt dat iemand na het overlijden van zijn vader zei: nu ga ik doen wat ik zelf wil in plaats van mijn ouders tevreden stellen, zegt Plomp.

De volwassenen van nu zijn vaak opgegroeid in een milieu waarin werd gestimuleerd eruit te halen wat erin zit. Als je naar de universiteit kúnt, dan doe je dat dus. Volgens Norman Schreiner, docent loopbaanontwikkeling en talentmanagement aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, wordt een keuze voor een opleiding vaak gemaakt vanuit de optiek 'waar ben ik goed in'. Neem de ingenieur die zo goed was in wiskunde. Juist omdat hij zo goed was in wiskunde is hij ingenieur geworden. Dat geldt ook voor de werknemers van prestigieuze banken en advocatenkantoren. Zij werken zich helemaal de blubber en het lukt ze om steeds een beter plekje op die apenrots te bemachtigen. Ineens beseffen sommigen: de dagen zijn niet leuk genoeg; ik word er niet blij van. Dan is het tijd eens na te gaan denken over wat je wílt in plaats van alleen maar aan wat je kunt.

Schreiner adviseert zijn studenten dan ook de weg van hun hart te volgen. Zet dat willen nu eens voorop. Wat wil ik later worden? En kijk daarna welke opleiding daarvoor nodig is.
Bepaalden nog niet zo lang geleden vooral ouders de studiekeuze voor hun kinderen, nu kiezen veel studenten voor een opleiding omdat vrienden het ook doen. De docent raadt studenten aan niet te veel naar anderen te kijken, maar vooral je eigen koers te varen.

Er zijn geen exacte cijfers van het aantal mensen dat hun carrière verruilt voor hun droombaan. Wel blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat van de 6,7 miljoen mensen die zowel in 2008 als in 2009 werkzaam waren in een baan van minimaal twaalf uur per week, er 773.000 van beroep zijn veranderd. 455.000 van hen zijn zowel van beroep als van werkkring veranderd.

Een carrière stoppen of veranderen is iets van deze tijd. Vroeger had je levenslange binding met je werkgever. Je ging niet weg, dat hoorde niet. Loyaliteit aan de werkgever stond voorop, nu sta jezelf voorop. Mensen willen een loopbaan die boeit en zijn als het ware hun eigen loopbaanregisseur. Je zou kunnen zeggen: loopbaanoriëntatie komt nu minder neer op het kiezen van een beroep, maar meer op het ontwerpen van en gestalte geven aan een loopbaan.

Mensen nemen op steeds jongere leeftijd geen genoegen meer met werk dat hun niet past. Ze willen niet meer als functionaris van het bedrijf gezien worden, maar kijken naar hun eigen wensen. Volgens loopbaandeskundige Huub van Zwieten is je droombaan: datgene doen wat je ook zou doen als je er geen geld voor zou krijgen. De kunst is om dat goed te doen en er wel geld voor te krijgen, anders blijft het een hobby. In zijn onlangs geopende 'Droombaanhotel' kunnen mensen voor 5.000 euro, onder begeleiding, tien dagen nadenken over hun gedroomde carrière. In een luxe omgeving worden zij gecoacht en begeleid bij het maken van hun eigen carrièreplan.

Het switchen van carrière is niet per se aan een bepaalde leeftijdscategorie gebonden. Wel gooien jongeren sneller en gemakkelijker het roer om. Toch zijn er ook veel vijftigers die nu, al dan niet noodgedwongen, alle (schijn)zekerheden overboord zetten. Ze hebben hun hele leven veilig bij een bank gewerkt. Ineens blijkt die omgeving niet zo veilig te zijn. Vanwege de crisis zijn ze hun baan kwijtgeraakt. Een deel van hen gaat nu eindelijk doen wat ze altijd al wilden.

Plomp waarschuwt mensen die op zoek gaan naar hun passie. Als je een passie hebt, hoef je hem niet te zoeken. Maar ook als je weet wat je passie is, moet je realistisch zijn. Passie maakt niet dat alles vanzelf goed gaat. Zelfs als je weloverwogen kiest voor een ander vak is het niet makkelijk. Zeker als je er financieel erg op achteruit gaat. Het kost zeker een jaar om je koopgedrag aan te passen aan een beperkt budget en het is een heel benauwd gevoel om over elke uitgave te moeten dubben.
Voor een radicale switch is moed nodig. Ook moet je van verandering houden. Mensen die hangen aan veiligheid, status en inkomen moeten het niet doen, meent de arbeidspsycholoog en voegt eraan toe: Zelfvertrouwen is ook heel belangrijk. Een gevoel van: wat er ook gebeurt, ik red me wel.

'Elke rit met mijn truck is een sprookje, een jongensboek' Bas Wiegmans (52) was jarenlang directeur en trainer bij trainingsbureau Van Harte en Lingsma. Sinds 2005 is hij vrachtwagenchauffeur en vervoert hij paarden door Europa. Dit is een jongensdroom die uitkomt. Mijn twee passies - paarden en grote vrachtwagens - komen hier samen.Jarenlang gaf Wiegmans managementtrainingen en cursussen. Hij inspireerde anderen het beste uit zichzelf te halen. Op een gegeven moment was dat klaar. Helemaal klaar. Ik kon het niet meer. Al die yuppen met hun yuppenkleding die daar maar staan te brallen met hun luxeproblemen. Ook had ik het schrikbeeld van mijn vader voor ogen. Hij is op zijn 45ste door zijn werkgever op een zijspoor gezet.

Hij is wel altijd voor die baas blijven werken. Hij wilde een goed pensioen. Ik zag dat hij daar doodongelukkig van werd en dacht: dat nooit! Ik vond het de hoogste tijd om mijn grootste wens, zelf rijden in zo'n vrachtwagen, waar te maken. Inmiddels rijdt de oud-directeur zo'n twee keer per maand met een truck door Europa. Lange afstanden rijden is heerlijk. Je bent altijd met z'n tweeën, want met paarden mag je niet lang stilstaan. Er is dus voldoende tijd voor een goed gesprek en tijd om na te denken. Elke rit is een sprookje, een jongensboek. Laatst moesten we in Spanje wilde paarden uit een kudde halen. Die dieren waren nog nooit door mensen aangeraakt, laat staan dat ze een halster om hebben gehad of in een vrachtwagen hebben gestaan. Met rust en leiderschap haal je die paarden uit de kudde en zet je ze in de vrachtwagen. Dat geeft zo'n fantastisch gevoel. Als trainer en directeur verdiende hij zo'n 6.000 euro netto per maand. Maar wat is geld? Financiële zekerheid zegt me niet zoveel. Nu verdien ik 150 euro per gewerkte dag, woon ik in een rijtjeshuis en ben ik gelukkiger dan ooit.

'Ik ben ieder uur van de dag blij met wat ik doe' Daphne Channa Horn (35) heeft acht jaar als tandarts gewerkt. In 2008 gooide ze het roer om en maakte ze van haar passie, fotografie, haar werk. Drie jaar geleden is mijn vader overleden. Toen heb ik de boor aan de wilgen gehangen. Mijn vader kreeg maagkanker. Door zijn ziekte heb ik gezien dat arbeidsvreugde heel belangrijk is. Als je niet met plezier naar je werk gaat, word je er ziek van. Het bedrijf waar hij werkte ging failliet. Mijn vader kreeg het ene na het andere medische probleem. Uiteindelijk belandde hij in de WAO. Ik ben opgegroeid met het idee dat het belangrijk is om als vrouw financieel onafhankelijk te zijn. Je eigen geld verdienen met een echt vak als tandarts, dokter of notaris. Het liefst met een 'bordje' in de tuin. Dan ben je iemand.
Mijn liefde voor fotografie heb ik van mijn vader. Hij fotografeerde in zijn vrije tijd ook altijd. Mijn eerste digitale camera heb ik van hem gekregen. Of hij blij zou zijn met mijn loopbaanverandering? Dat denk ik niet. Hij zou het waarschijnlijk zien als carrièrestop. Hij zei altijd: met fotografie is geen droog brood te verdienen. Ik kan hem niet helemaal ongelijk geven. Als tandarts verdiende ik zo'n 60.000 euro per jaar. Nu haal ik met veel geluk 10.000 euro. Maar als je veel geld hebt, geef je het ook uit. Ik woonde in een vrijstaand huis en had een grote auto voor de deur. Nu woon ik in een klein huurhuis en rij ik in een oude auto. Financieel is het een enorme stap terug. Emotioneel ben ik echter met sprongen vooruitgegaan. Ik ben ieder uur van de dag blij met wat ik doe.

'Mijn hobby is mijn werk geworden. Dat maakt me dolgelukkig.' Margot Pistor-Hendriks (48) was verpleeghuisarts tot ze in 2001 het roer omgooide en als beeldhouwer aan de slag ging. Ontwikkelingswerk was altijd mijn grote droom. Als kind wilde ik niets anders. Tijdens mijn studie geneeskunde verdween dat idee een beetje naar de achtergrond. Toen wilde ik vooral groot worden in het kankeronderzoek. Trouwen en kinderen krijgen waren nog ver weg, maar alles liep anders. Ik leerde mijn man kennen en in het laatste jaar van mijn studie geneeskunde trouwden we en raakte ik zwanger. Met een dikke buik haalde ik mijn bul op. Even dacht ik: wat nu? Bij toeval belandde ik als arts in een verpleeghuis. Dat bleek ik zowaar leuk te vinden. Ik dacht er eigenlijk nooit over na of dit het werk was wat ik tot mijn pensioen wilde doen.

Tien jaar geleden raakte ik overspannen. Mijn man werd ernstig ziek en ik kon mijn zware baan in het verpleeghuis niet langer aan. Stoppen was de enige optie. Vanaf dat moment besloot ik alleen nog maar leuke dingen te gaan doen. Als kind was ik al veel met klei bezig. Dat ben ik altijd blijven doen. Vooral in tijden van stress bleek boetseren een goede uitlaatklep te zijn. Je creëert iets met je handen dat blijvend is. Financieel konden we het ons toen gelukkig veroorloven. Ik ging van een behoorlijk salaris, zo'n 45.000 euro per jaar, naar een verliespost, want de eerste tijd verdiende ik nauwelijks geld met mijn hobby. Inmiddels ben ik tien jaar verder en verdien ik aardig een aardig inkomen. Nu houd ik met de verkoop van mijn beelden gemiddeld 2.000 euro per maand over. Ik ben echt dolgelukkig dat mijn hobby nu mijn werk is geworden. Dit wil ik altijd blijven doen.

'Je trouwt, krijgt kinderen en maakt carrière. Dat ging wringen' John Engberink (38) was vijftien jaar consultant bij een groot organisatie-adviesbureau. Nu werkt hij sinds 2008 als meubelmaker in zijn eenmanszaak Sprekendhout. Eindelijk een echt vak, lacht Engberink. Ik kom uit een gezin waar het geld met de handen werd verdiend; mijn vader had een loodgietersbedrijf. Tegen mij zei hij: ga maar studeren, dan verdien je je geld later makkelijker dan ik. Het is het standaardverhaal: je gaat trouwen, krijgt kinderen en maakt carrière. Dat ging wringen. Ik werkte vier dagen en had het gevoel zowel op mijn werk als thuis tekort te schieten. Na overleg met mijn vrouw, die nu fulltime als registeraccountant werkt, heb ik ontslag genomen. Nee, ik had op dat moment nog geen idee wat ik wilde gaan doen. Ik wilde vooral rust in huis. Wel wist ik dat ik met mijn hart, hoofd en handen wilde werken. Met het ontwerpen en maken van meubels komt nu alles samen. Ik zie het als mijn tweede carrière.
Financieel moest het gezin Engberink een behoorlijke stap terug doen. Ik verdiende zo'n 6.000 euro bruto per maand. Als een echte consultant ben ik de boel gaan analyseren. Het bleek dat we ook op het salaris van mijn vrouw konden rondkomen, zij het met wat minder extra's als vakanties en etentjes buiten de deur. Ik werk nu ongeveer tweeënhalve dag per week. Geld verdien ik nog niet. Ik maak kosten, investeer het nodige en dat verdien ik terug. Maar wat is geld? Ik mag werken met mijn hart, hoofd en handen en thuis is de rust terug.