nrc.nl nrcnext.nl nrcboeken.nl nrccarriere.nl nrclux.nl

Ontgoogle jezelf

ZATERDAG 4 JUNI 2011 Economie NRC HANDELSBLAD - Werk & Geld
DOOR Bart Hinke

Die ene foto op een website waar je dronken tegen een muur hangt, kan aardig in de weg zitten bij een sollicitatie. Werkgevers kijken echt niet meer alleen naar het reguliere cv. Wie slim is, zorgt voor een keurig Google-cv.

Publicaties op internet zijn als graffiti: je krijgt ze er niet zomaar weer vanaf. Als het internet zich tegen je keert, heb je dus een probleem. Dan vormen de zoekresultaten in Google niet langer een prima cv, maar een zwartboek dat zich nog tot in lengte van dagen wreekt. Bedrijven doen bij sollicitaties immers al lang niet meer alleen via de reguliere cv’s een indruk op van de kandidaten. Wie zijn zoekresultaten in Google niet op orde heeft, is gewaarschuwd: je wordt bekeken.

„Ik kan schrijven ‘Bart Hinke is een lul’ en dan krijg jij het er nooit meer af.” Aan het woord is de voormalig bestuurder van een ‘piepklein beursgenoteerd fondsje’. Tien jaar geleden is hij naar eigen zeggen zwart gemaakt door een rancuneuze aandeelhouder. Slachtoffer geworden van een „duidelijke, moedwillige beschadigingsactie”. Dus nee, natuurlijk wil hij niet met zijn naam in de krant. Wie in de digitale vergetelheid wil raken, die zit er niet op te wachten om met een publicatie in NRC Handelsblad alles weer op te rakelen. Bedrijfsnamen, jaartallen, alle details die als zoektermen kunnen dienen, wil hij vermijden. Dat geldt voor vrijwel iedereen die benaderd is voor dit artikel. „Ik heb geen zin om oude vijanden weer op ideeën te brengen, ook al ben ik van alle blaam gezuiverd”, zegt de oud-bestuurder.

Hij zou gesjoemeld hebben, „waarmee doet er niet toe”. Het begon met ‘een van hoger hand ingestoken’ publicatie in een landelijk dagblad. De verspreiding van het artikel over het internet deed de rest. Het was kort na de internethausse rond de eeuwwisseling en ook de tijd dat Google in Nederland tot wasdom kwam. „Vroeger werd er in de krant van vandaag de volgende dag vis verpakt. Nu kan een publicatie je de rest van je leven achtervolgen”, ondervond hij.

Zijn geval is extreem, erkent hij, maar het maakte hem wel bewust van de gevaren van het digitale tijdperk. „Kwaadwillenden kunnen je zo op het schavot hijsen. Daar doe je niets aan. Veel mensen denken toch: ‘Waar rook is, is vuur. Daar gaan we maar even niet mee in zee.’ En voor je het weet, ben je dead as a duck. Zakelijk gezien dan.”

Voorbeelden zijn er te over van spijtoptanten die ooit te loslippig waren. Meestal gebeurde dat onder invloed, vaak in de woelige studentenwereld. Neem bijvoorbeeld het ‘Majesteit’-meisje, de rechtenstudente die brallend naast een plas braaksel op weblog GeenStijl belandde. Of de praeses van een rugbyvereniging, die aan een Nijmeegse studentenblad vertelde hoe ze ‘ieder potentieeltje’ op de vereniging al had gehad. Maar hoe erg is dat nu eigenlijk? „Bijna iedere werkgever googelt tegenwoordig”, zegt selectie-adviseur Marijn de Geus van Van Slagmaat & De Geus. Meestal speelt dat in een later stadium van de sollicitatie pas een rol. „De selectieprocedure gaat nog steeds veelal via brief en cv. De Google-zoektocht begint pas voorafgaand aan een gesprek. Voordeel is dat je dan in ieder geval de mogelijkheid hebt om tekst en uitleg te geven. Soms is iets wat op internet over jou gevonden wordt gewoon gebaseerd op een misverstand. Blijkt het om een naamgenoot te gaan, bijvoorbeeld.”

De sollicitatiecode van de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement & Organisatieontwikkeling (NVP) schrijft dat ook voor. Informatie die via websites verkregen is, moet besproken worden met sollicitanten. Overheidsinstanties zeggen zich hier strikt aan te houden, hoewel voor netwerksite LinkedIn een uitzondering geldt. „Dat is zozeer gericht op het aanbieden van je eigen cv dat we de profielen raadplegen zonder dat te vermelden”, zegt een woordvoerder van Werken bij het Rijk.

Onwelgevallige zoekresultaten komen in soorten en maten. Ene ‘Iliass’ geeft op het Google-forum aan te balen van homometer.nl, waar hij als een van de eerste ‘hits’ wordt vermeld. „Het is hopelijk begrijpelijk dat deze resultaten nadelige gevolgen kunnen hebben voor mijn carrière”, beklaagt hij zich. Of neem de pas afgestudeerde consultant (zie kader) die uit het archief van NRC wil. Een artikel waarin ze vertelt over haar studievertraging, blijft maar opborrelen bij haar eerste tien ‘hits’ op Google.

Toch is, volgens Robert Lommers, socialemedia-specialist bij Rabobank, de rol van het ‘Google cv’ beperkt. „Wij zijn daar bij de werving van personeel heel nuchter over. We kijken naar de mens in totaal. We zijn allemaal wel eens op vakantie geweest, dus we schrikken heus niet van een paar rare kiekjes. Sterker: het zou raar zijn als er helemaal niets naar boven komt. We houden toch allemaal van leuke dingen doen?”

Bij Ank Beringen van de klachtencommissie van de NVP zijn geen klachten bekend over afwijzing door een onwelgevallig zoekresultaat. Het is in die zin net als bij discriminatie, zegt ze. „Vaak is het niet aan te tonen waarom iemand niet uitgenodigd wordt. We hebben geen zicht op misstanden bij het gebruik van openbare digitaal beschikbare informatie. Wij adviseren werkgevers alleen: wees transparant. Dan kan iemand zich ook ergens tegen verdedigen.”

Voor wie zich echt in zijn goede naam aangetast voelt, rest altijd de gang naar de rechter. Maar omdat de juridische weg „agressors vaak alleen maar wilder maakt”, raadt Marco Juffermans de diensten van zijn bedrijf Universal XS aan. „Een stille manier” om je Google-resultaten op te schonen, zo noemt hij het. Bovendien is je gelijk halen voor de rechter pas het halve werk. „De negatieve publicaties duiken vaak op zoveel andere plekken op, daar is vaak geen beginnen aan.”

Juffermans hielp ook de oud-bestuurder na zijn val aan een schone lei. Over het vermeende schandaal is bij de eerste twintig zoekresultaten op Google inmiddels niets meer te vinden. Allemaal weggedrukt door ‘zelfgegenereerde’ publicaties. „Techneuten weten precies welke trucjes je op Google moet loslaten”, zegt Juffermans. „Als je weet hoe je moet schrijven en als je investeert in je ‘linkkracht’, dan kom je een heel eind. Google blijft wat dat betreft gewoon een woordenspel.”

De oud-bestuurder is inmiddels ICT-consulent. Kort na zijn vertrek bij het beursgenoteerde fonds vertrok hij voor vijf jaar naar Londen. Dat was niet zozeer een vlucht voor zijn gekreukte imago. „Maar het kwam wel goed uit. Bij Nederlandse bedrijven zijn altijd wel eikels die je even googlen en het dan leuk vinden om de vuiligheid die daar over je staat te delen met anderen.”

In zes stappen naar een mooi Google-profiel

1De eerste tien Google-hits doen er echt toe. Alles daarna is, in krantentermen, ‘onder de vouw’ en voor de meeste zoekers niet relevant. Zaak is dus om de slechte pers naar de tweede pagina van zoekresultaten te duwen. Wie zich op alle mogelijke netwerksites (Facebook, Hyves, LinkedIn en Twitter) begeeft, zit vaak al goed .

2 Maak een website en een blog over jezelf en link binnen die website naar allerlei documenten, artikelen en andere sites. Google slaat aan op ‘linkkracht’, zegt Marco Juffermans van het online reputatiemanagementbedrijf Universal XS. Dus link veel van, naar en binnen je site – uiteraard naar mooie publicaties over jezelf.

3Participeer met nette bijdragen op discussiefora van grote websites. Die scoren vaak hoog op Google.

4Laat in je echte cv blijken dat je je bewust bent van je digitale identiteit. Als je online bijvoorbeeld vaak verward wordt met een naamgenoot, kun je dat ondervangen met een zin als ‘Er is op internet veel informatie te vinden over mij, maar verwar mij gaarne niet met mijn naamgenoot die... etcetera’.

5LinkedIn wordt gezien als een professionele cv-site, dus blijf daar dicht bij de waarheid. Dat klinkt als een open deur, maar mensen hebben nogal eens de neiging om zich op LinkedIn interessanter voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn. Niet doen, zegt selectie-adviseur Marijn de Geus van Van Slagmaat & De Geus: „Zorg er altijd voor dat de informatie op LinkedIn overeenkomt met wat er in je cv staat. ”

6Als het echt niet lukt om jezelf te ontgooglen, huur dan professionele hulp in. Voor enkele honderden euro’s kun je je laten helpen door gespecialiseerde bedrijven als dat van Marco Juffermans. Hun technieken spitsen zich toe op het weg drukken van onwelgevallig zoekresultaten.

‘Dat ging helemaal niet over mij’

Thomas Mensink, promovendus:

„Ik ging op gesprek voor een beurs voor onderzoek in Frankrijk en kreeg de vraag of ik nog steeds elk weekend naar Hengelo ging om hockeytraining te geven. Ik dacht: huh? Dat ik hockeytrainer was, klopte. Dat stond ook op mijn cv. Maar bij die vraag voelde ik nattigheid, want ik kom niet uit Hengelo. Bleek dus dat ze de Hyves-pagina van een naamgenoot hadden doorgelicht. Heel gênant, voor hen dan.

„Nu viel het allemaal reuze mee met die naamgenoot. En ik kreeg gelukkig de kans om in het gesprek te vertellen dat ik het niet was. Maar je moet er niet aan denken dat je helemaal niet uitgenodigd wordt voor een sollicitatiegesprek, puur en alleen vanwege een naamgenoot met een bedenkelijk imago op Google. Je moet niet alleen op de hoogte zijn van je eigen digitale ‘ik’, maar ook weten wat naamgenoten uitspoken. Dan kun je je daar in ieder geval op voorbereiden. En snel reageren als je geconfronteerd wordt met een persoonsverwisseling.

„Uiteindelijk heeft het in mijn voordeel gewerkt. De man met wie ik sprak, schrok er zelf van dat hij zulke verkeerde vragen stelde die ook nog eens werden tegengesproken door mijn cv. Ik kreeg die beurs en woon inmiddels alweer drie jaar in Frankrijk.”

‘Wel erg veel persoonlijks over me’

‘Trijntje’, journaliste:

„Mijn eerste tien resultaten op Google geven een gedateerde indruk en bevatten te veel persoonlijke dingen. Een loopbaancoach op mijn werk sprak me daar onlangs op aan.

„Helemaal bovenaan de lijst staat de naam van mijn blog, maar daarna volgt ineens de kreet ‘sekspartner of hartsvriendin?’ Dat is zomaar een willekeurig fragment uit een stukje op mijn blog! Waarom pakt Google nou net dat stukje? Heel raar.

„Ik had er nooit zo bij stil gestaan dat mensen die ik benader voor een reportage je misschien wel even googlen. Of collega’s van een andere afdeling, voordat je voor het eerst met ze gaat samenwerken. Dan wil je natuurlijk wel dat je een beetje overkomt als die goede en interessante journalist. Er staat ook heel veel persoonlijke informatie over mij op internet. Ik doe daar niet moeilijk over, ik zou nog twitteren tijdens mijn bevalling. Maar om nu mijn huwelijksfilmpje bij de eerste tien zoekresultaten aan te treffen, gaat wat ver.

„Ik ga mijn Google top-10 nu wel een beetje managen. Mijn blog is al ‘onzichtbaar’ gemaakt, maar dat schiet niet echt op, want het staat nog steeds bovenaan. Ik zal het vaker moeten verversen.”

‘Dacht niet dat het ook online zou komen’

‘Suzan’, consultant:

„Ik heb ooit met mijn volledige naam in de krant gestaan in een artikel over studievertraging. Ik stond er helemaal niet bij stil dat dat artikel ook openbaar op de website zou komen te staan. Dat werd me ook niet gezegd door de journalist. Misschien was dat wel naïef van me. Je leest het nu overal, dat je ‘Google search’ in orde moet zijn, maar ik was daar destijds totaal niet mee bezig.

„Het klopt allemaal wel wat er nu over mij op internet staat; dat ik wat anders ging doen en ‘wel zou zien of ik ooit weer een studie zou oppakken’. Maar dat er van alles mis ging buiten mijn schuld om staat er niet genuanceerd genoeg in. Op dat moment zat ik niet lekker in mijn vel. Inmiddels ben ik afgestudeerd en gaat het heel goed. Dan is het vervelend als er zo’n negatief stuk over jou op internet blijft staan. Mensen krijgen op basis van zo’n artikel toch een beeld van mij. Kom daar maar weer eens vanaf.

In het bedrijf waar ik nu werk is het ook altijd lachen bij sollicitaties. Dan kruip je met zijn allen om een computer heen en ga je kandidaten googlen. Dat dat niet zou gebeuren, is echt onzin. Je kan wel zeggen dat je ondanks alles wat je leest over iemand op internet objectief blijft, maar dat geloof ik niet. Bewust of onbewust speelt wat je op Google vindt absoluut een rol bij het vormen van een oordeel.”
Nieuwe vacatures
Argos Zorggroep
-Schiedam
DBC- Onderhoud
-Utrecht
boqx 0 BV
-Utrecht
  |  Alle vacatures