Doordeweeks op kamers in de stad, in het weekend naar huis
ZATERDAG 18 JUNI 2011 Economie NRC HANDELSBLAD - Werk & Geld
Door Annemarie Kas
Veel banen voor hoger opgeleiden zitten in de Randstad. Wat niet zegt dat je daar ook moet wónen. Wie het kan betalen, neemt een pied-à-terre.
Door Annemarie Kas
Veel banen voor hoger opgeleiden zitten in de Randstad. Wat niet zegt dat je daar ook moet wónen. Wie het kan betalen, neemt een pied-à-terre.
Doordeweeks niet om half zes uit je bed hoeven, om vóór de files naar je werk in de Randstad te rijden. En toch het weekend lekker doorbrengen in de ruime tuin van een vrijstaand huis in Friesland, Limburg of ergens in de Achterhoek. Het klinkt paradoxaal, maar het kan samengaan.
Werknemers die ‘bilokaal’ leven, zoals dat heet in woningmarktjargon, hebben hun eerste woning ergens buiten de Randstad. Doordeweeks verblijven ze in een pied-à-terre in Amsterdam, Rotterdam of Den Haag.
Bekende voorbeelden van zulke pendelaars zijn Tweede Kamerleden of bewindslieden, die doordeweeks in een appartement in Den Haag zitten en in het weekend terug naar huis gaan. Maar het gebeurt ook in de private sector. Hoeveel Nederlanders op die manier hun leven over twee woningen verdelen is onduidelijk (zie inzet), maar het lijkt erop dat steeds meer Nederlanders hun primaire woonplaats niet meer laten afhangen van de plaats waar hun werk is gevestigd.
„Ik heb sterk de indruk dat het aantal mensen met een pied-á-terre toeneemt. Kijk alleen al naar het groeiend aantal stellen dat twee goede banen in één huishouden moet zien te combineren”, zegt Pieter Hooimeijer, hoogleraar demografie aan de Universiteit Utrecht. Het opleidingsniveau stijgt, en steeds meer vrouwen hebben ook een volwaardige baan. Stellen waarvan zowel de vrouw als man een topfunctie heeft, gebruiken dan de ene woning als hoofdvestiging, de ander als nevenvestiging. „Als een soort filiaal van het huishouden.”
Het zijn vaak geen mensen met van-negen-tot-vijf-banen, maar carrièremakers die bij grote bedrijven en op internationaal niveau werken, die zo’n nieuwe manier van leven hebben ontwikkeld. Door de lange dagen die ze maken, is een verblijf in de buurt van kantoor handig. Maar drie, vier nachten per week in een hotelkamer slapen voelt wel weer érg onpersoonlijk. Dus wordt het een pied-à-terre. Minstens zo belangrijk bij die overweging is natuurlijk dat zij zich dat kunnen veroorloven, zegt Hooimeijer.
Elitewerkers, kosmopolieten, noemt hoogleraar demografie Jan Latten (Universiteit van Amsterdam) dat type werknemers. Die hoogopgeleiden hebben geen baan voor het leven meer, maar een leven vol verschillende banen. Dat gegeven maakt het logisch dat ze niet meer zomaar verhuizen voor hun carrière. „Als je voor een periode van vier, vijf jaar een baan bij een bank op de Zuidas in Amsterdam hebt, ga je daarvoor niet je vrijstaande huis in de Achterhoek opgeven”, zegt Latten. „Ze hebben een vaste verblijfplek en hoppen van daaruit van baan naar baan.”
Het aanhouden van zo’n pied-à-terre is hier veel minder gebruikelijk dan in bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland of Groot-Brittannië – ook voor die kosmopolitische Nederlanders. Daar is een eenvoudige verklaring voor: de afstanden zijn in Nederland veel kleiner.
Vanuit Londen of Parijs moet je zeker een uur of langer reizen voordat je in een beetje landelijke omgeving zit. Vanuit Amsterdam kun je ruim binnen het uur in een groene, ruime wijk in Heemstede, Aerdenhout of Naarden zitten. Of zoals hoogleraar Hooimeijer het uitlegt: „De steden in onze ‘metropoolregio’, de Randstad, liggen nog zo ver uit elkaar dat er op een half uur, drie kwartier rijden altijd aantrekkelijke en betaalbare woonruimte te vinden is – dat zijn betere alternatieven dan een lullig flatje in een stad.”
Een tweede verklaring voor het feit dat pied-à-terres in Nederland een relatief klein fenomeen blijven, is dat de huizenprijzen in Nederland niet zó ver uit elkaar lopen als bijvoorbeeld in Frankrijk. De bevolkingskrimp op het platteland is daar zo groot, dat het veel goedkoper is om ergens in een dorpje een huis aan te houden. Kijk naar Parijs, zegt hoogleraar Pieter Hooimeijer. Daar is 80 procent van de woningen geen koop, maar huur. Tegelijk is toch 40 procent van de Parijzenaren wél eigenaar van een woning. „Maar die ligt ergens in de periferie, in het zuiden van het land.”
Hoogleraar Latten ziet in de kosmopolieten wel een gat in de markt, vooral voor Nederlandse gemeenten die nu leeglopen, in Limburg of Zeeland bijvoorbeeld. Als de huizenprijzen in de Randstad de komende jaren hoog blijven, kunnen krimpgemeenten daarop inspelen: „Zij kunnen met landelijke huizen mooi de behoefte aan rust, natuur en een moestuintje invullen.”
Werknemers die ‘bilokaal’ leven, zoals dat heet in woningmarktjargon, hebben hun eerste woning ergens buiten de Randstad. Doordeweeks verblijven ze in een pied-à-terre in Amsterdam, Rotterdam of Den Haag.
Bekende voorbeelden van zulke pendelaars zijn Tweede Kamerleden of bewindslieden, die doordeweeks in een appartement in Den Haag zitten en in het weekend terug naar huis gaan. Maar het gebeurt ook in de private sector. Hoeveel Nederlanders op die manier hun leven over twee woningen verdelen is onduidelijk (zie inzet), maar het lijkt erop dat steeds meer Nederlanders hun primaire woonplaats niet meer laten afhangen van de plaats waar hun werk is gevestigd.
„Ik heb sterk de indruk dat het aantal mensen met een pied-á-terre toeneemt. Kijk alleen al naar het groeiend aantal stellen dat twee goede banen in één huishouden moet zien te combineren”, zegt Pieter Hooimeijer, hoogleraar demografie aan de Universiteit Utrecht. Het opleidingsniveau stijgt, en steeds meer vrouwen hebben ook een volwaardige baan. Stellen waarvan zowel de vrouw als man een topfunctie heeft, gebruiken dan de ene woning als hoofdvestiging, de ander als nevenvestiging. „Als een soort filiaal van het huishouden.”
Het zijn vaak geen mensen met van-negen-tot-vijf-banen, maar carrièremakers die bij grote bedrijven en op internationaal niveau werken, die zo’n nieuwe manier van leven hebben ontwikkeld. Door de lange dagen die ze maken, is een verblijf in de buurt van kantoor handig. Maar drie, vier nachten per week in een hotelkamer slapen voelt wel weer érg onpersoonlijk. Dus wordt het een pied-à-terre. Minstens zo belangrijk bij die overweging is natuurlijk dat zij zich dat kunnen veroorloven, zegt Hooimeijer.
Elitewerkers, kosmopolieten, noemt hoogleraar demografie Jan Latten (Universiteit van Amsterdam) dat type werknemers. Die hoogopgeleiden hebben geen baan voor het leven meer, maar een leven vol verschillende banen. Dat gegeven maakt het logisch dat ze niet meer zomaar verhuizen voor hun carrière. „Als je voor een periode van vier, vijf jaar een baan bij een bank op de Zuidas in Amsterdam hebt, ga je daarvoor niet je vrijstaande huis in de Achterhoek opgeven”, zegt Latten. „Ze hebben een vaste verblijfplek en hoppen van daaruit van baan naar baan.”
Het aanhouden van zo’n pied-à-terre is hier veel minder gebruikelijk dan in bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland of Groot-Brittannië – ook voor die kosmopolitische Nederlanders. Daar is een eenvoudige verklaring voor: de afstanden zijn in Nederland veel kleiner.
Vanuit Londen of Parijs moet je zeker een uur of langer reizen voordat je in een beetje landelijke omgeving zit. Vanuit Amsterdam kun je ruim binnen het uur in een groene, ruime wijk in Heemstede, Aerdenhout of Naarden zitten. Of zoals hoogleraar Hooimeijer het uitlegt: „De steden in onze ‘metropoolregio’, de Randstad, liggen nog zo ver uit elkaar dat er op een half uur, drie kwartier rijden altijd aantrekkelijke en betaalbare woonruimte te vinden is – dat zijn betere alternatieven dan een lullig flatje in een stad.”
Een tweede verklaring voor het feit dat pied-à-terres in Nederland een relatief klein fenomeen blijven, is dat de huizenprijzen in Nederland niet zó ver uit elkaar lopen als bijvoorbeeld in Frankrijk. De bevolkingskrimp op het platteland is daar zo groot, dat het veel goedkoper is om ergens in een dorpje een huis aan te houden. Kijk naar Parijs, zegt hoogleraar Pieter Hooimeijer. Daar is 80 procent van de woningen geen koop, maar huur. Tegelijk is toch 40 procent van de Parijzenaren wél eigenaar van een woning. „Maar die ligt ergens in de periferie, in het zuiden van het land.”
Hoogleraar Latten ziet in de kosmopolieten wel een gat in de markt, vooral voor Nederlandse gemeenten die nu leeglopen, in Limburg of Zeeland bijvoorbeeld. Als de huizenprijzen in de Randstad de komende jaren hoog blijven, kunnen krimpgemeenten daarop inspelen: „Zij kunnen met landelijke huizen mooi de behoefte aan rust, natuur en een moestuintje invullen.”
‘In mijn Amsterdamse appartementje word ik veel relaxter wakker’
Wie: Rineke Lubberding-van Buren (40 jaar)
Werk: hoofd ‘client services cash and liquidity’ bij ABN Amro, voor grootzakelijke klanten
Doordeweeks: woont ze in een koopappartement in het centrum van Amsterdam. Aankoopprijs 300.000 euro, ongeveer 80 vierkante meter
In het weekend: woont ze met haar man in Steenwijk, Overijssel, in een vrijstaand huis.
„Ik reed altijd al op zondagavond naar mijn appartement in Amsterdam, maar de laatste maanden stap ik meestal pas maandagochtend in de auto. Afgelopen maart ben ik getrouwd, en ik vind het gewoon niet zo gezellig om al op zondag weg te gaan. Onderweg bij Amersfoort heb ik altijd een moeilijk moment; vanaf daar duurt het net zo lang om terug naar huis te rijden als om door te rijden naar Amsterdam. „Het grote voordeel van deze constructie is dat ik ’s ochtends in Amsterdam veel relaxter wakker word. Want hoe vroeg je ook weggaat, je zit nooit rustig in de auto, omdat je niet weet wat je onderweg aan files tegenkomt. In de winter, als het sneeuwt, ben ik zó blij dat ik de auto niet inhoef. Ik associeer ‘Amsterdam’ met werk, maar voel me er wel thuis. Ik heb bijna al mijn spulletjes dubbel.
„Mijn man en ik denken wel na over wonen op één vaste stek. Maar de oplossing is niet gemakkelijk. Voor mij zijn de leukste banen toch op het hoofdkantoor, terwijl hij in het noorden van het land werkt. En al zijn we in het weekend ook geregeld in Amsterdam, we willen de rust en ruimte die we in Steenwijk hebben niet kwijt. Dat dilemma schuiven we dus voor ons uit.”
Werk: hoofd ‘client services cash and liquidity’ bij ABN Amro, voor grootzakelijke klanten
Doordeweeks: woont ze in een koopappartement in het centrum van Amsterdam. Aankoopprijs 300.000 euro, ongeveer 80 vierkante meter
In het weekend: woont ze met haar man in Steenwijk, Overijssel, in een vrijstaand huis.
„Ik reed altijd al op zondagavond naar mijn appartement in Amsterdam, maar de laatste maanden stap ik meestal pas maandagochtend in de auto. Afgelopen maart ben ik getrouwd, en ik vind het gewoon niet zo gezellig om al op zondag weg te gaan. Onderweg bij Amersfoort heb ik altijd een moeilijk moment; vanaf daar duurt het net zo lang om terug naar huis te rijden als om door te rijden naar Amsterdam. „Het grote voordeel van deze constructie is dat ik ’s ochtends in Amsterdam veel relaxter wakker word. Want hoe vroeg je ook weggaat, je zit nooit rustig in de auto, omdat je niet weet wat je onderweg aan files tegenkomt. In de winter, als het sneeuwt, ben ik zó blij dat ik de auto niet inhoef. Ik associeer ‘Amsterdam’ met werk, maar voel me er wel thuis. Ik heb bijna al mijn spulletjes dubbel.
„Mijn man en ik denken wel na over wonen op één vaste stek. Maar de oplossing is niet gemakkelijk. Voor mij zijn de leukste banen toch op het hoofdkantoor, terwijl hij in het noorden van het land werkt. En al zijn we in het weekend ook geregeld in Amsterdam, we willen de rust en ruimte die we in Steenwijk hebben niet kwijt. Dat dilemma schuiven we dus voor ons uit.”
‘Eigen studiootje is honderd keer beter dan een hotelkamer’
Wie: Gerald Koenen (42 jaar)
Werk: adviseur financiële regelgeving bij Delta Lloyd
Doordeweeks: huurt hij een studio in Haarlem van ongeveer 30 vierkante meter.
In het weekend: woont hij in zijn vrijstaande koophuis in het Duitse Kleef, net over de grens bij Nijmegen
„Ik kan wel van mijn huis naar mijn werk bij Delta Lloyd met het openbaar vervoer, maar dan ben ik minstens vier uur per dag kwijt aan reizen. Dat is dus geen optie. Amsterdam-Haarlem is een half uurtje met de trein, dat is heel goed te doen. Ik zat eerst in een appartementje in Amsterdam, maar daar was de huur te hoog.
„Een eigen studiootje is honderd keer beter dan een hotelkamer. Zo heb je toch iets van jezelf, al is het niet te vergelijken met mijn huis in Kleef. Daar heb ik een prachtig huis met een tuin op een geweldige plek, tegenover een park. En al mijn vrienden en familie wonen ook in het oosten van het land. Verhuizen naar de Randstad is daarom geen optie. Dan zou mijn leven een stuk minder leuk worden.
„Ik heb geen partner of kinderen, dus in die zin heb ik misschien gemakkelijk praten. Toch zie ik mezelf dit ook niet tot mijn 65ste doen. Voor nu is het prima, ik heb het goed getroffen met werk dat ik leuk vind. Het is specialistisch werk. Dat vind je in Nederland eigenlijk alleen in de Randstad.
Feit blijft natuurlijk dat ik nu een hypotheek betaal voor een huis waar ik maar twee of drie dagen per week woon. Misschien verhuis ik nog wel eens naar Arnhem, vanaf daar heb je in elk geval een goede treinverbinding naar Amsterdam.”
Werk: adviseur financiële regelgeving bij Delta Lloyd
Doordeweeks: huurt hij een studio in Haarlem van ongeveer 30 vierkante meter.
In het weekend: woont hij in zijn vrijstaande koophuis in het Duitse Kleef, net over de grens bij Nijmegen
„Ik kan wel van mijn huis naar mijn werk bij Delta Lloyd met het openbaar vervoer, maar dan ben ik minstens vier uur per dag kwijt aan reizen. Dat is dus geen optie. Amsterdam-Haarlem is een half uurtje met de trein, dat is heel goed te doen. Ik zat eerst in een appartementje in Amsterdam, maar daar was de huur te hoog.
„Een eigen studiootje is honderd keer beter dan een hotelkamer. Zo heb je toch iets van jezelf, al is het niet te vergelijken met mijn huis in Kleef. Daar heb ik een prachtig huis met een tuin op een geweldige plek, tegenover een park. En al mijn vrienden en familie wonen ook in het oosten van het land. Verhuizen naar de Randstad is daarom geen optie. Dan zou mijn leven een stuk minder leuk worden.
„Ik heb geen partner of kinderen, dus in die zin heb ik misschien gemakkelijk praten. Toch zie ik mezelf dit ook niet tot mijn 65ste doen. Voor nu is het prima, ik heb het goed getroffen met werk dat ik leuk vind. Het is specialistisch werk. Dat vind je in Nederland eigenlijk alleen in de Randstad.
Feit blijft natuurlijk dat ik nu een hypotheek betaal voor een huis waar ik maar twee of drie dagen per week woon. Misschien verhuis ik nog wel eens naar Arnhem, vanaf daar heb je in elk geval een goede treinverbinding naar Amsterdam.”
‘Natuurlijk mis ik de kinderen’
Wie: Boris Dunnewijk (39 jaar)
Werk: chief investment officer bij ING Direct
Doordeweeks: woont hij in een ‘kamer’ in Amsterdam Oud-Zuid, 25 vierkante meter voor 450 euro. Boris Dunnewijk huurt de kamer van zondagavond tot en met vrijdagmiddag.
In het weekend: woont hij met zijn vrouw en twee kinderen (één en vijf jaar) in een vrijstaand huis in Valkenburg, Limburg
„Tot ongeveer drie jaar geleden woonden mijn vrouw en ik in Bilthoven, zij werkte toen nog als consultant bij Philips. ’s Avonds haalden we om 6 uur onze kleine op bij de crèche en stonden vervolgens in de file naar Utrecht. Kreeg ons kindje op de achterbank zijn avondeten. Die situatie was onhoudbaar, dus kozen we ervoor om naar Valkenburg te verhuizen. Daar komt mijn vrouw vandaan. Hoewel ze een PhD op zak heeft, zorgt zij nu voor de kinderen. Ik ben van maandagochtend tot donderdagavond in Amsterdam. Vrijdags werk ik vanuit huis. Natuurlijk mis ik de kinderen, maar de situatie is wel heel duidelijk zo.
„Ik zou best met het hele gezin in Amsterdam willen wonen, maar voor de kinderen is het veel relaxter om in Valkenburg op te groeien. De gemoedelijkheid en ruimte in Limburg, tegenover de drukke stad. Daar verloopt toch alles net iets kalmer. Voor mij voelt het thuiskomen elk weekend als een korte vakantie. Tegelijk weet ik: het werk dat ik graag doe heb je in Zuid-Limburg gewoon niet. Hoogwaardige arbeid in de financiële sector zit nu eenmaal in Amsterdam, Frankfurt of Londen. En ja, wat logistiek betreft zou ik ook best in Parijs of Londen kunnen werken. Als ik op donderdagavond maar thuis kan zijn.”
Werk: chief investment officer bij ING Direct
Doordeweeks: woont hij in een ‘kamer’ in Amsterdam Oud-Zuid, 25 vierkante meter voor 450 euro. Boris Dunnewijk huurt de kamer van zondagavond tot en met vrijdagmiddag.
In het weekend: woont hij met zijn vrouw en twee kinderen (één en vijf jaar) in een vrijstaand huis in Valkenburg, Limburg
„Tot ongeveer drie jaar geleden woonden mijn vrouw en ik in Bilthoven, zij werkte toen nog als consultant bij Philips. ’s Avonds haalden we om 6 uur onze kleine op bij de crèche en stonden vervolgens in de file naar Utrecht. Kreeg ons kindje op de achterbank zijn avondeten. Die situatie was onhoudbaar, dus kozen we ervoor om naar Valkenburg te verhuizen. Daar komt mijn vrouw vandaan. Hoewel ze een PhD op zak heeft, zorgt zij nu voor de kinderen. Ik ben van maandagochtend tot donderdagavond in Amsterdam. Vrijdags werk ik vanuit huis. Natuurlijk mis ik de kinderen, maar de situatie is wel heel duidelijk zo.
„Ik zou best met het hele gezin in Amsterdam willen wonen, maar voor de kinderen is het veel relaxter om in Valkenburg op te groeien. De gemoedelijkheid en ruimte in Limburg, tegenover de drukke stad. Daar verloopt toch alles net iets kalmer. Voor mij voelt het thuiskomen elk weekend als een korte vakantie. Tegelijk weet ik: het werk dat ik graag doe heb je in Zuid-Limburg gewoon niet. Hoogwaardige arbeid in de financiële sector zit nu eenmaal in Amsterdam, Frankfurt of Londen. En ja, wat logistiek betreft zou ik ook best in Parijs of Londen kunnen werken. Als ik op donderdagavond maar thuis kan zijn.”
Stacaravan of appartement voor studerend kind
Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt geen cijfers bij over pied-à-terres in Nederland, omdat de definitie van een tweede woning daar te lastig voor is. De diversiteit aan gezinsvormen is de laatste jaren enorm gestegen. Als twee partners hun beider huizen delen, wordt het tweede huis bijvoorbeeld niet automatisch als tweede woning gebruikt.
Daarnaast zijn er nog stacaravans, recreatiewoningen en volkstuinhuisjes met een bed erin, die ook een tweede woning of pied-à-terre zijn, maar weer niet als ‘werk’-woning meetellen.
Dan zijn er ook nog de appartementen die sommige ouders voor hun studerende kinderen kopen. Als die zijn afgestudeerd, houdt de familie het huis vaak aan.
De meeste onderzoeken schatten dat er ongeveer 200.000 ‘tweede woningen’ zijn in Nederland. Alle bovengenoemde categorieën vallen daaronder, maar het aantal gehuurde tweede woningen weer niet.
Daarnaast zijn er nog stacaravans, recreatiewoningen en volkstuinhuisjes met een bed erin, die ook een tweede woning of pied-à-terre zijn, maar weer niet als ‘werk’-woning meetellen.
Dan zijn er ook nog de appartementen die sommige ouders voor hun studerende kinderen kopen. Als die zijn afgestudeerd, houdt de familie het huis vaak aan.
De meeste onderzoeken schatten dat er ongeveer 200.000 ‘tweede woningen’ zijn in Nederland. Alle bovengenoemde categorieën vallen daaronder, maar het aantal gehuurde tweede woningen weer niet.
Nieuwe vacatures