Studenten lenen te veel en laten nog geld liggen ook
ZATERDAG 13 AUGUSTUS 2011 Economie NRC HANDELSBLAD - Werk & Geld
DOOR Erica Verdegaal
DOOR Erica Verdegaal
Over een paar weken begint er een nieuwe lichting studenten aan de universiteiten en hogescholen. Ze moeten rondkomen van studiefinanciering, bijbaantjes en geld van pa en ma. En ze lenen. Dat laatste doen ze veel te lichtvaardig, vindt het Nibud.
De studieschuld stijgt. Studenten komen in aanmerking voor een basisbeurs en – afhankelijk van het inkomen van hun ouders – een aanvullende beurs. Beide beurzen worden uitgekeerd als lening. Als de studieresultaten voldoende zijn, wordt de lening omgezet in een gift. Daarnaast kunnen studenten bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) een rentedragende lening afsluiten. „Van die mogelijkheid maken ze volop gebruik”, zegt Nibud-woordvoerder Annemarie Koop. „Vier jaar studeren en ondertussen een studieschuld opbouwen van 15.000 euro is tegenwoordig heel gewoon.”
Uit Nibud-onderzoek blijkt dat veel studenten niet weten hoeveel rente ze betalen over hun lening en zich evenmin realiseren dat ze nog jaren vastzitten aan hun studieschuld. „DUO hanteert een rentepercentage tussen 1 en 5 procent, dat jaarlijks door de overheid wordt vastgesteld”, zegt Koop. „De studieschuld moet in 15 jaar afgelost worden. Bij een lening van 15.000 euro tegen 1,5 procent betaal je aan rente en aflossing totaal 16.747 euro. Als de rente 4,17 procent is, betaal je 20.096 euro. Dat is een verschil van ruim 3.300 euro. Studenten denken daar heel gemakkelijk over.”
Meer dan een kwart van de studenten sluit een lening af om ‘relaxed te kunnen leven’, zoals ze het zelf noemen. „Als je die keuze op je twintigste maakt, ben je vijftien jaar later nog steeds je schuld aan het aflossen”, waarschuwt Koop. „Dan moet je elke maand misschien wel 150 euro van je inkomen afstaan, omdat je als student zo graag relaxed wilde leven. Het is lastig om dit aan jongeren uit te leggen, want zij zijn niet bezig met de lange termijn. Het is voor hen moeilijk om dit soort inschattingen te maken. De ouders spelen een belangrijke rol. Zij hebben ook op kinderen in deze leeftijdscategorie vaak meer invloed dan ze zelf denken. Zij kunnen helpen bij het maken van verantwoorde keuzes.”
Overigens benadrukt Koop dat het Nibud niet tégen lenen is. „Als je die lening echt nodig hebt om te rond te komen en te kunnen studeren, is dit een mooie mogelijkheid. Vooral omdat bij DUO de rente aanzienlijk lager is dan de rente op consumptief krediet bij banken. Lenen kun je beschouwen als een investering in je toekomst. Wij zeggen alleen: denk na over een lening en realiseer je wat de consequenties zijn.”
Enerzijds lenen studenten te gemakkelijk, anderzijds laten ze financiële voordeeltjes liggen. Zo doen ze zichzelf aan twee kanten tekort. „Ze zijn kennelijk heel slecht geïnformeerd”, concludeert Koop. 18-plussers zijn voor ziektekosten niet meer gratis meeverzekerd op de polis van hun ouders, maar moeten zelf een zorgverzekering afsluiten. Om te voorkomen dat mensen met een laag inkomen te veel geld kwijt zijn aan de zorgverzekering, is er zorgtoeslag. Veel studenten weten dit niet en vragen de zorgtoeslag niet aan.
Wat studenten ook vaak vergeten, is de belastingteruggave. Ze mogen jaarlijks 13.215,83 euro (normbedrag 2011) bijverdienen zonder dat hun studiefinanciering in gevaar komt. De werkgever houdt op het loon loonheffing in. Gerekend over het hele jaar wordt er vaak te veel loonheffing ingehouden, zeker bij onregelmatige bijbaantjes. „Die te veel betaalde belasting krijg je alleen terug als je dat zelf aanvraagt”, zegt Koop. „Tweederde van de studenten heeft een bijbaan. Maar zij weten lang niet allemaal dat die bijbaan eigenlijk méér zou kunnen opleveren.”
De studieschuld stijgt. Studenten komen in aanmerking voor een basisbeurs en – afhankelijk van het inkomen van hun ouders – een aanvullende beurs. Beide beurzen worden uitgekeerd als lening. Als de studieresultaten voldoende zijn, wordt de lening omgezet in een gift. Daarnaast kunnen studenten bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) een rentedragende lening afsluiten. „Van die mogelijkheid maken ze volop gebruik”, zegt Nibud-woordvoerder Annemarie Koop. „Vier jaar studeren en ondertussen een studieschuld opbouwen van 15.000 euro is tegenwoordig heel gewoon.”
Uit Nibud-onderzoek blijkt dat veel studenten niet weten hoeveel rente ze betalen over hun lening en zich evenmin realiseren dat ze nog jaren vastzitten aan hun studieschuld. „DUO hanteert een rentepercentage tussen 1 en 5 procent, dat jaarlijks door de overheid wordt vastgesteld”, zegt Koop. „De studieschuld moet in 15 jaar afgelost worden. Bij een lening van 15.000 euro tegen 1,5 procent betaal je aan rente en aflossing totaal 16.747 euro. Als de rente 4,17 procent is, betaal je 20.096 euro. Dat is een verschil van ruim 3.300 euro. Studenten denken daar heel gemakkelijk over.”
Meer dan een kwart van de studenten sluit een lening af om ‘relaxed te kunnen leven’, zoals ze het zelf noemen. „Als je die keuze op je twintigste maakt, ben je vijftien jaar later nog steeds je schuld aan het aflossen”, waarschuwt Koop. „Dan moet je elke maand misschien wel 150 euro van je inkomen afstaan, omdat je als student zo graag relaxed wilde leven. Het is lastig om dit aan jongeren uit te leggen, want zij zijn niet bezig met de lange termijn. Het is voor hen moeilijk om dit soort inschattingen te maken. De ouders spelen een belangrijke rol. Zij hebben ook op kinderen in deze leeftijdscategorie vaak meer invloed dan ze zelf denken. Zij kunnen helpen bij het maken van verantwoorde keuzes.”
Overigens benadrukt Koop dat het Nibud niet tégen lenen is. „Als je die lening echt nodig hebt om te rond te komen en te kunnen studeren, is dit een mooie mogelijkheid. Vooral omdat bij DUO de rente aanzienlijk lager is dan de rente op consumptief krediet bij banken. Lenen kun je beschouwen als een investering in je toekomst. Wij zeggen alleen: denk na over een lening en realiseer je wat de consequenties zijn.”
Enerzijds lenen studenten te gemakkelijk, anderzijds laten ze financiële voordeeltjes liggen. Zo doen ze zichzelf aan twee kanten tekort. „Ze zijn kennelijk heel slecht geïnformeerd”, concludeert Koop. 18-plussers zijn voor ziektekosten niet meer gratis meeverzekerd op de polis van hun ouders, maar moeten zelf een zorgverzekering afsluiten. Om te voorkomen dat mensen met een laag inkomen te veel geld kwijt zijn aan de zorgverzekering, is er zorgtoeslag. Veel studenten weten dit niet en vragen de zorgtoeslag niet aan.
Wat studenten ook vaak vergeten, is de belastingteruggave. Ze mogen jaarlijks 13.215,83 euro (normbedrag 2011) bijverdienen zonder dat hun studiefinanciering in gevaar komt. De werkgever houdt op het loon loonheffing in. Gerekend over het hele jaar wordt er vaak te veel loonheffing ingehouden, zeker bij onregelmatige bijbaantjes. „Die te veel betaalde belasting krijg je alleen terug als je dat zelf aanvraagt”, zegt Koop. „Tweederde van de studenten heeft een bijbaan. Maar zij weten lang niet allemaal dat die bijbaan eigenlijk méér zou kunnen opleveren.”
Zes handige besparingstips voor slimme studenten
Informatie over de basisbeurs, de aanvullende beurs, de rentedragende lening en het collegegeldkrediet – een afzonderlijke lening voor het collegegeld –, inclusief de actuele bedragen, is te vinden op www.duo.nl
Leen alleen als het echt nodig is. Op www.nibud.nl/studieleenwijzer staat precies hoe hoog de studieschuld uiteindelijk wordt en wat dat kost aan maandelijkse aflossingen.
Vergeet de zorgtoeslag niet. www.toeslagen.nl bevat een rekentool, die laat zien hoe hoog de toeslag wordt.
(Bij)baan? Vaak is er recht op belastingteruggave. Wie te veel heeft betaald, kan dit met een Tj-biljet terugvragen. Zie www.belastingdienst.nl
In vrijwel alle gemeenten kunnen mensen met een laag inkomen kwijtschelding aanvragen van gemeentelijke belastingen, zoals afvalstoffenheffing en rioolrecht.
De uitgave ‘Voor boven de 18’ (bestellen via www.nibud.nl/winkel voor 4,75 euro) bevat praktische informatie over werken, wonen en verzekeren. De ‘Geldwijzer studenten’ (Nibud, 9,75 euro) gaat ook uitgebreid in op studiefinanciering, bijbaantjes en budgetteren.
Leen alleen als het echt nodig is. Op www.nibud.nl/studieleenwijzer staat precies hoe hoog de studieschuld uiteindelijk wordt en wat dat kost aan maandelijkse aflossingen.
Vergeet de zorgtoeslag niet. www.toeslagen.nl bevat een rekentool, die laat zien hoe hoog de toeslag wordt.
(Bij)baan? Vaak is er recht op belastingteruggave. Wie te veel heeft betaald, kan dit met een Tj-biljet terugvragen. Zie www.belastingdienst.nl
In vrijwel alle gemeenten kunnen mensen met een laag inkomen kwijtschelding aanvragen van gemeentelijke belastingen, zoals afvalstoffenheffing en rioolrecht.
De uitgave ‘Voor boven de 18’ (bestellen via www.nibud.nl/winkel voor 4,75 euro) bevat praktische informatie over werken, wonen en verzekeren. De ‘Geldwijzer studenten’ (Nibud, 9,75 euro) gaat ook uitgebreid in op studiefinanciering, bijbaantjes en budgetteren.
Nieuwe vacatures